AB’nin inovasyon hibe programı KOBİ Aracı 2018’de yenileniyor

Dün Avrupa Birliği’nin Ufuk 2020 (8. çerçeve programı) içinde yer alan inovasyon hibe programı KOBİ Aracı‘nın (SME Instrument) 2017 yılındaki en son başvuru kesim tarihiydi. Dolayısıyla artık 2018’i konuşma zamanı geldi. Son 15 gündür 2018-20 yıllarını kapsayacak Ufuk 2020 Çalışma Programları -KOBİ Aracı’nı en çok ilgilendiren European Innovation Council ‘EIC’ pilot– dahil bazı resmi bilgiler ve taslak dokümanlar paylaşılmakta. KOBİ Aracı’nın önemli değişiklikler içereceği anlaşılıyor. Türkiye’deki ilgili çevreler olarak tam aşinalık kazanmıştık revize edildi yani 🙂 Neyse ki baştan aşağı değişmedi. Ben eski ve yeni durumu karşılaştırmak yoluyla değişiklikleri özetleyerek hepimizin yeni döneme adaptasyonunu hızlandırmak istiyorum.

Başvurular için belirlenmiş 13 tema sınırlaması kalktı

KOBİ Aracına başvuru yapmak hiçbir zaman belirli konular dışındaki projelere kapalı değildi. Ancak AB’nin seçip yayınladığı 13 tema kapsamından uzak konulardaki proje sahipleri başvurular değerlendirilirken kapsama tam uyan projelere göre kısmen dezavantaj sahibi olacaklarını biliyorlardı. Ayrıca, her bir temaya ayrılmış belirli bir bütçe vardı. Bu daha zayıf başvuruların olduğu temalarda örneğin, 13,5 puan alan bir proje hibe kazanırken başka temalarda 14,5 puanla hibe alamayan projeler gözlenmesine sebep oluyordu.

Yeni düzende artık ayrı ayrı tematik çağrılar yok. Tüm şirketler aynı Faz 1 & 2 çağrısına başvuracak ve bir arada değerlendirilecekler. Yalnız, projelerin konunun uzmanı değerlendiricilerle eşleştirilmesi amacıyla herkes 3 ana konu başlığı (anahtar kelime) ve bunlardan her birine ilişkin birer adet olmak üzere 3 alt konu başlığı seçecek. Bu seçimlerden ilk grup ana & alt konu başlıkları diğerlerine göre eşleştirmede daha önemli. Konu başlıkları için standart bir seçenek listesi (keywords nomenclature) mevcut. İsteyenin kendi özgün konu başlıklarını ekleme imkânı da var. Karmaşık yapıda olmayan projeler için aynı ana başlığı 3 defa seçmek ve her seferinde o ana başlığın 3 farklı alt başlığını işaretlemek de mümkün.

Başvuru formları yenilendi

Başvuru formları yeni çalışma programlarının içerik ve hedeflerini yansıtacak şekilde yenilendi. Formların uzunluğu (Faz 1 10 sayfa, Faz 2 30 sayfa) ve ana bölümler aynı. Cevaplanması beklenen sorular ve açıklanması istenen konularda önemli değişiklikler var. Örneğin, tematik çağrı uygulamasının ortadan kalkması nedeniyle projelerin ilgili çağrı ile uyumuna dair bir bilgi (relation to the work program) artık istenmiyor. Çağın yeni girişimcilik uygulamalarının gereği olarak iş modeli, ekip, büyüme, ölçeklendirme ve pazara giriş & müşteri edinme stratejileri gibi kavramlara daha fazla vurgu yapılıyor ve başvuru sahibinden daha net bilgi isteniyor.

Eskiden başvuru sahipleri çok fazla teknoloji odaklı oldukları, ticarileştirmeye yeterince ağırlık vermedikleri için eleştiriliyorlardı. Şirketler tarafında ise projelerin en iyi nasıl ifade edilmesi gerektiği konusunda fikir ayrılıkları vardı. Tahminimce yeni formlar proje sahiplerini daha az ‘hikâye’ anlatmaya ve daha fazla somut veri, analiz, model sunmaya zorlayacak. Aşağıdaki tabloyu eski ve yeni Faz 1 başvuru (Phase 1 Proposal Template 2018-20) formlarını karşılaştırarak ve kavram kargaşası yaratmamak için İngilizce hazırladım.


Dikkatimi çeken yenilikler şunlar: İş modeli kendine ait ayrı bir başlık altında detaylı irdelenecek, ekibin uygunluğu ve projeye katkısı kapsamlı ve net belirtilecek, projenin gerek %30 eş finansmanı gerekse hibe süreci sonrasındaki finansman kaynakları açıklanacak. Ayrıca, sayfa sınırı olan 1-3. bölümlere ait bilgilerin sayfa sınırı olmayan 4-5. bölümlere ilave edilmeye çalışılmaması ve video/web sayfası linki paylaşarak başvuru formunun dışına taşılmaması gibi uyarılara rastladım. Aşağıda eski ve yeni Faz 2 başvuru (Phase 2 Proposal Template 2018-20) formlarını kavram kargaşası yaratmamak için İngilizce olarak karşılaştırdım.


Değerlendirme kriterleri yenilendi

Projeler baştan aşağı yeni kriterlere göre incelenmeyecek fakat mevcut kriterler değişen dünyayı, özellikle modern girişimcilik ve inovasyon paradigmalarını yansıtacak şekilde yeniden düzenlenmiş. Yeni kriterlerin (Evaluation Criteria) belirlenmesinde yeni çalışma programlarının etkisi görülüyor. Her şeyden önce, Mükemmellik kriteriyle ilgili olarak “projenin başvurulan çağrı tema/konu tanımıyla eşleşme derecesine göre puanlandırılacağı” ifadesi artık işlevsiz kaldığından çıkarılmış. Faz 2 başvurularının Teknoloji Hazırlık Seviyesinin yine en az 6 olması gerekiyor. Faz 1 için böyle bir şart koşulmuyor. Faz 2 projeleri için alt yüklenicilerle ilişkilerin doğru açıklanıp gerekçelendirilmesi yine çok önemli.

Etki kriteri altında yer alan ‘projenin çevreye … ve topluma gayri maddi faydalar sağlaması’ alt kriteri artık yok. Dolayısıyla Etki kriteri artık 10 yerine 9 alt kriterden oluşuyor. (Gayri maddi faydalar konusu 2017 öncesinde olduğu gibi yine Mükemmellik altında incelenen ‘yenilikçilik ve güncel bilgi/teknolojinin çıtasını … bazında aşma’ alt kriteri kapsamına sokulmuş.) Faz 1 ve Faz 2 alt kriterlerinin özü ve sayıları eşit.

Mükemmellik altında incelenen ‘müşterinin bakış açısıyla inovasyonun performansı’ odaklı alt kriter çıkarılarak toplam alt kriter sayısı 7’den 6’ya düşürülmüş. Eskiden Faz 2 projeleri için ‘fizibilite’ ilave bir alt kriterde değerlendiriliyordu. Bu konu ilgili başka bir alt kritere dahil edildiğinden artık bu alt kriter yok. Dolayısıyla Faz 1 ve Faz 2 alt kriter sayıları eşit ve 6.

Uygulama alt kriterlerinin odaklandığı konular aynı bırakılmış. Faz 2 projelerinin ‘çalışma planı, takvimi ve iş paketleri’ Faz 1’den farklı olarak 2 alt kriterde puanlandırılıyordu. Artık, tek bir alt kriterde yapılacak. Yani, Faz 1 ve Faz 2 için toplam alt kriter sayısı 4.

Eskiden 3 kriterin de son alt kriteri genel değerlendirmeye ilişkindi ve kriter puanına katkı ağırlığı %25’ti. Yani, kriter puanını belirleyici bir önemi vardı. Şimdi bu sonuncu alt kriterler ‘verilen bilgilerin bir bütün olarak ne derece tutarlı ve makul olduğu’ şekline dönüştürülmüş ve tüm diğer alt kriterlerle eşit ağırlık verilmiş.

Başarı eşik değerleri ve kriter ağırlıkları değişti

Malûm, projelerin başarılı kabul edilmesi için önce her bir ana kriter bazında eşik puan değerlerini (threshold) aşmaları gerekiyor. Sonra bu puanlar kriterlerin ağırlık çarpanlarına (weight) göre tekrar hesaplanıp toplanıyor. Böylelikle elde edilen toplam puanlar (overall score) yukarıdan aşağıya doğru sıralandığında o çağrı döneminin bütçesi el verdiği ölçüde projeler destekleniyor, geriye kalanlar da toplam puan bazındaki eşik değeri aşıyorlarsa Mükemmellik Sertifikası (Seal of Excellence) alıyor.

Soldaki tabloda önceki ve yeni eşik değerleri sıraladım. Faz 2 için başarı çıtası biraz yükselmiş. Faz 1 ve Faz 2’de tüm ana kriterlerde en az 4 puan almak ve toplamda 13 puanı aşmak gerekiyor.

Ayrıca, toplam puanın hesaplanmasında kullanılan kriter ağırlıklarını değiştirmişler. Eski uygulamada Etki kriterinde alınan puan 1,5 ile çarpılarak toplam puan hesaplanıyor, yani nihai puan 17,5 puan üzerinden verilmiş oluyordu. Bu hesaplama da sadece toplam puan eşik değerini geçen projeler için başarı sıralaması oluşturmak amacıyla yapılıyordu. Dolayısıyla, aynı proje için ham puan ve ağırlıklı puan olmak üzere 2 toplam puan telaffuz ediliyor, hibe kazanamayanlar sadece ham puanları ile anılıyorlardı. Bu da bazen kafa karışıklığı yaratıyordu.

2018’den itibaren hem Faz 1 hem de Faz 2 için sadece ağırlıklı puan (overall consensus score) söz konusu olacak ve 15 üzerinden verilecek. Etki kriterinin diğer kriterlere göre artık 2 kat önemi var. Yukarıdaki tabloda ağırlıklı puan hesabı örnekleri sıraladım. Tabloda görüldüğü gibi, ham puanlarıyla eşik değeri (13) geçmiş gibi görünen projelerin ağırlıklandırmadan sonra toplam puanının düştüğüne veya tam tersine şahit olabileceğiz. Bir ağırlıklandırmamız eksik kalmıştı (!) diyenler kolaylık olsun diye hazırladığım basit Excel sayfası yardımıyla alternatif hesap olasılıkları üzerine düşünebilirler.

Faz 2 değerlendirme sürecine ‘sunum’ aşaması eklendi

2018’in asıl bombası Faz 2 değerlendirme sürecinin ikiye bölünerek kâğıt üzerinde yapılan değerlendirmeye ek olarak Brüksel’de yüz yüze sunum yapma aşamasının ilave edilmesi. Taslak el kitabına (Draft Guideline for Applicants) göre süreç şöyle işleyecek: Önce her zamanki gibi projeler başvuru formları üzerinden değerlendirilerek bir (ağırlıklı) toplam puan verilecek. Sonra eşik puan (13) değerini geçen projeler yukarıdan aşağı sıralanacak. O çağrı dönemine ayrılmış bütçe tutarıyla (2018’in her dönemi için 104 milyon Euro) desteklenebilecek başvuru sayısının 2 katı kadar proje sahibi görüşmeye davet edilecek. Muhtemelen davet edilecek proje sayısını yüksek puan alan projelerin talep ettiği ortalama destek tutarı belirleyecek. Üst sıradakilerin hepsi 2 milyon Euro ve üstü para talep ettilerse Brüksel’de daha az sayıda davetli olacaktır.

Bu görüşmeler ilgili dönemin son başvuru tarihinden 4-5 hafta sonra yapılacak. Şu an için planlanan sunum haftaları: 12-16 Şubat, 16-20 Nisan, 25-29 Haziran ve 12-16 Kasım. Proje sahiplerine davetler bu tarihlerden ancak 1 hafta önce gidebileceğinden seyahat organizasyonu ve sunum hazırlıkları için sınırlı zaman olacağını unutmamak gerek. Ayrıca, davet mektubunda belirtilen sunum gün ve saati sonradan değiştirilemeyecek. Görüşmeye dair seyahat ve konaklama gibi masraflar AB tarafından karşılanmayacak.

İster tek şirket ister konsorsiyum başvurusu olsun, her proje Brüksel’de en fazla 3 kişi ile temsil edilebilecek. Şirketin kendi çalışanları dışında (danışman veya alt yüklenici personeli gibi) hiç kimse görüşmeye katılamayacak. Tercih edilen temsilciler şirket genel müdürü ve/veya kıdemli personeli. Başvuru sahibinden görevlendirdiği kişilere ait en son maaş bordrosu veya çalışma sözleşmesi gibi kanıtlar istenecek.

Her biri en az 5 uzmandan oluşan 6 jüri heyeti var. Jüriler Bağımsız Uzman Değerlendirici olarak sistemde (Participant Portal) kayıtlı kişiler arasından seçilecek ve her yıl başında isimleri yayınlanacak. Jüriler tüm projeleri dinleyecek. Sunumlar İngilizce yapılacak. Her projeye 30 dakika ayrılmış durumda. İlk 10 dakika içinde başvuru sahibi 10 slayt içeren ve şablonu belirlenmiş sunumunu (Pitch Deck Template) gerçekleştirecek. Ardından 20 dakika süreli soru-cevap seansı gerçekleşecek. Önceden belirlenmiş bir soru listesi yok, başvuru sahipleri projelerine dair her soruya hazırlıklı olmalılar. Özellikle üzerinde durulacak 3 konu var: (1) ticarileştirme planı & stratejileri, (2) fizibilitenin kalitesi ve bulguları, (3) ekibin tecrübe ve kapasitesi.

Bu sürecin ardından heyetin kendi içinde yapacağı bir panel değerlendirmesi aşaması var. Panel raporu sunumu yapılan projeleri A (hibe kazananlar) ve B (Mükemmellik Sertifikası verilecekler) olarak iki kategoriye ayıracak. Başvuru sahipleri sunumlarından yaklaşık 1 ay sonra hangi kategoride olduklarını öğrenecek. Kendilerine ayrıca bir puan tebliğ edilmeyecek.

Aklınıza takılan soru varsa 22 Kasım’da yanıtını bulacak


AB’nin KOBİ inovasyon desteklerinde yeni bir dönem başlıyor. İlgili süreçlere ve prosedürlere dair referans dokümanların henüz tümü yayınlanmadı. Her hafta resmi veya gayri resmi yeni bir bilgi ediniyoruz. 22.Kasım.2017 tarihinde Türkiye saatiyle 12:30-14:00 arasında Twitter (@H2020SME) üzerinden 2018’de başlayacak yeni uygulamalara dair sorular yanıtlanacak. Daha önce de benzer Twitter sohbetleri yapmışlardı ve ben hepsinden çok faydalanmış, hatta sadece bu sohbet yazışmalarından oluşan bir sunum bile hazırlamıştım (Whatever I learned about SME Instrument, I learned from Twitter). Şimdi de detayını öğrenmek istediğim veya teyit etmek istediğim konular var. Bitirirken, 2018 yılı son başvuru tarihlerini hatırlatayım:

Faz 1: 8 Şubat, 3 Mayıs, 5 Eylül, 7 Kasım Faz 2: 10 Ocak, 14 Mart, 23 Mayıs, 10 Ekim

22 Kasım’da görüşmek üzere, herkese iyi şanslar diliyorum, unutmayın, ben sizi tutuyorum 🙂

Reklamlar

Siz ne düşünüyorsunuz?

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s