H2020 KOBİ hibe programı ‘SME Instrument’ fırsatları

Avrupa Birliği artık çerçeve programlarını bıraktı, daha doğrusu 6., 7. gibi numaralamaktan vazgeçip CIP, EIT, Eurostars başlıklarını dahil ederek Horizon 2020 markası (!) altında birleştirdi. 2014-2020 arasında sürdürülecek ‘Araştırma ve İnovasyon’ alt başlıklı programın toplam büyüklüğü 80 milyar $ ile rekor seviyede. Bir önceki 7. çerçeve programının destek tutarı 50 milyar $’dı. Bu ilkler dışında program pek çok başka ilki daha içeriyor. Örneğin, geçmiş programlarda akademik araştırma, ar-ge ve icat unsurlarına yapılan vurgu artık inovasyon ve ticarileşmeye yapılıyor. KOBİ’lerin desteklenmesine özel önem veriliyor. Hâttâ programın salt bu amaca yönelik bir KOBİ Fonlama Aracı var: SME Instrument.

Kısaca H2020 diyebileceğimiz bu program AB üyesi ülkelere ve işbirliği anlaşması imzalanan ülkelere açık. Türkiye AB ile böyle bir anlaşmayı 4.Haziran.2014 tarihinde İstanbul’da imzalayarak tüm desteklere hak kazandı. Böylelikle Temmuz ayının ortasından itibaren Türkiye’ye de hibe dağıtılacak. Bu toplantıda Avrupa Birliği ve TÜBİTAK gibi kurumların yetkilileri bazı temel bilgileri paylaştılar. TÜBİTAK H2020’ye özel bir web sitesi de hazırlamaya başlamış. Başvuru yapacaklar için çeşitli destekler de veriyorlar. Benim en çok dikkatimi çeken maddi destekler proje ön değerlendirme desteği (KOBİ Fonlama Aracı dahil değil) ile eşik değer üstünde puan alan ancak hibeye hak kazanamayanlara “amorti” olarak verilen eşik üstü ödülü (KOBİ Fonlama Aracı dahil) Ancak henüz KOBİ Fonlama Aracına yönelik özel bir bilgilendirme çalışması yok. Bu nedenle ben bu toplantıdaki sunumlardan, H2020 web sitesindeki çeşitli dokümanlardan ve başka kaynaklardan KOBİ’lere özel bu destek programına başvuracaklar için bir derleme yaptım.

Horizon 2020’nin KOBİ Fonlama Aracı ‘SME Instrument’

H2020‘nin KOBİ’lere özel destek programı (SME Instrument) hem çerçeve programları içinde ilk defa yer aldığı için yeni hem de henüz ilk hibelerini dağıtmaya başlamadığı için yeni. Bu program salt KOBİ’lere özel ama KOBİ’ler sadece bu fon ile sınırlı değil. H2020 kapsamındaki başka destek programlarına da başvuru yapabilir veya yapanlarla ortaklık, işbirliği yapabilirler. 7 yıllık süre sonunda 80 milyar €’luk H2020 bütçesinin 3 milyar €’su SME Instrument kapsamında olmak üzere toplam 12 milyar €’su KOBİ’lere dağıtılmış olacak.

Avrupa Komisyonu’nun KOBİ Sınıflandırması

ŞİRKET BÜYÜKLÜĞÜ ÇALIŞAN SAYISI YILLIK GELİR YILLIK BİLANÇO
Orta < 250 ≤ 50 milyon € ≤ 43 milyon €
Küçük < 50 ≤ 10 milyon € ≤ 10 milyon €
Mikro < 10 ≤ 2 milyon € ≤ 2 milyon €

Bu programa ister tek bir şirket ister bir grup şirket olarak başvurabilirsiniz. Önemli olan hepsinin KOBİ olması. KOBİ tanımına girebilmek için 250’den az çalışanınız olmalı. İkinci olarak, yıllık gelirinizin 50 milyon € altında olması ve bilanço büyüklüğünüzün 43 milyon € altında olması şartlarından birini karşılamanız gerek. Hem Türkiye hem de AB’deki şirketlerin %99’unun KOBİ statüsünde olduğunu unutmayın. Şartları başlangıçta sağlamanız yeterli, dönem içinde KOBİ statünüzü kaybetmeniz problem değil. Stajyerler çalışan sayısına dahil edilmiyor. Şirketinizde başka bir şirketin %25’ten (melek yatırımcılar, risk sermayesi şirketleri, üniversiteler, kâr amacı gütmeyen araştırma enstitüleri, vb.’nin %50’den) fazla hissesi varsa KOBİ sayılmıyorsunuz. Bu gibi detaylar için kaynak.

Destek türleri ve kapsamları

Avrupa Komisyonu fikir geliştirmeyle başlayan ve konseptin hayata geçirilerek geniş kitlelere ulaşmasıyla devam eden inovasyon sürecini 3 aşamaya bölmüş. Destekler ilk 2 aşama için aşağıdaki gibi yönetiliyor. 3. aşama olan ‘Ürünün Piyasaya Sürülmesi ve Büyüme’ maddi olarak desteklenmiyor. Bu aşamada ticarileştirmeye yönelik seri üretim, pazarlama faaliyetleri ve finansmana erişim amaçlı her türlü rehberlik, eğitim ve ilgili iş çevreleri ile bağlantı kurma desteği verilecek. Destekler tüm sektörlere ve tüm konulara açık. Bir düzine konu başlığı (tema) belirlenmiş. Size en uygun olanı seçip ona özel başvuru çağrısını (özel amaç ve hedefler yönünden) göz önüne almanız gerek. Ayrıca çağımızın sıra dışı girişimlerinin herhangi bir sektöre kolaylıkla dahil edilemeyeceğini düşünülerek, her projeye açık kapı bırakmak için açık yıkıcı inovasyon (Open Disruptive Innovation) başlıklı bir tema da ilave edilmiş.

KOBİ Destek Programında Maddi Destek Verilen 2 Aşama

1. AŞAMA Fikir ⇒ Konsept 2. AŞAMA Konsept Pazar
Proje amacınız Teknolojik ve ekonomik fizibilite amaçlı analiz, pazar araştırması, strateji ve risk değerlendirme gibi çalışmalar. Pazara hazırlık amaçlı Ar-Ge, tasarım, geliştirme, prototip, demo hazırlama gibi çalışmalar.
Başvurunuz 10 sayfalık başlangıç iş planı. 30 sayfalık stratejik iş planı.
İş rehberliği desteğiniz 3 gün 12 gün
Başvuru kesim tarihinden itibaren 2. ay sonuçlar açıklanacak, 3. ay sözleşmeler imzalanacak 4. ay sonuçlar açıklanacak, 6. ay sözleşmeler imzalanacak
Proje süreniz maksimum 6 ay 12-24 ay
Hibe tutarınız
(uygun bütçenin %70’i)
50.000 €
(%40 ön ödeme)
0,5 – 2,5 milyon €
(aşamalı & değişken ödeme)
Desteklenecek proje sayısı 2014’te tahmini 500 proje, tahmini başvuru kabul oranı %10 2014’te tahmini 146 proje, tahmini başvuru kabul oranı %25

Elektronik başvuru sistemi sürekli açık, istediğiniz tarihte başvurabilirsiniz. Aşağıda sıraladığım belirli başvuru kesim tarihleri var. Bu tarihler itibarıyla başvurular ele alınarak hibe dağıtımları yapılacak.

1. AŞAMA 2014 yılı: 18 Haziran, 24 Eylül, 17 Aralık 2015 yılı: 18 Mart, 17 Haziran, 17 Eylül, 16 Aralık

2. AŞAMA 2014 yılı: 9 Ekim, 17 Aralık 2015 yılı: 18 Mart, 17 Haziran, 17 Eylül, 16 Aralık

Dün 1. aşama hibelerinin ilk başvuru kesim tarihiydi. Bugün başvuru sayılarına dair 2 tablo yayınlandı. Aşağıda göreceğiniz gibi 2.666 başvuru yapılmış, 33’ü Türkiye’den. En fazla başvuru da (885) tahmin edeceğiniz gibi açık uçlu temaya gelmiş. İlk sonuçların Temmuz ayında açıklanması planlanıyor. Basitçe bir hesapla, beklenenin çok üstünde olan ilk grup başvurularının ancak %6,2’sine hibe verilebilecek.

Başvuru süreci ve rehberleri

Aşağıdaki resimler Avrupa Komisyonu Horizon 2020 resmi dokümanlarına (.pdf) linkler içermektedir.

← Hibe başvurularınızı yapabilmek için önce şirketiniz adına bir kayıt  (beneficiary registration) açmanız gerekiyor. Sonra mâli gücünüzün özdeğerlendirmesini (financial viability self-check) yaparsanız gerekiyorsa şirketinizi istenen şekle sokmak için vaktiniz olabilir.

→ Projelerin değerlendirme kriterlerine ve puanlama tablosuna bakıp önce bir özdeğerlendirme yaparsanız başvurunuzu daha sağlam hazırlayabilirsiniz.

 

← 1. aşama desteğine başvuru hazırlarken kullanabileceğiniz rehber ve başvuru şablonu.

→ Tek bir şirket 1. aşama başvurusuyla hibeye hak kazandığında yapılacak hibe anlaşmasının şablonu. Eğer birden fazla şirket ortak bir projeleri için grup başvurusu yaptıysa imzalanacak anlaşma şablonu farklı.

 

← 2. aşama desteğine başvuru hazırlarken kullanabileceğiniz rehber ve başvuru şablonu.

→ Tek bir şirket 2. aşama başvurusuyla hibeye hak kazandığında yapılacak hibe anlaşmasının şablonu. Eğer birden fazla şirket ortak bir projeleri için grup başvurusu yaptıysa imzalanacak anlaşma şablonu farklı.

Başvuruların değerlendirilmesi ve seçim kriterleri

Programın resmi dokümanlarda ve yetkililerce tüm ortamlarda vurgulanan 3 ana amacı var: İnovasyon yapmak, istihdam yaratmak ve KOBİ’lerin hızlı büyümesine (yılda en az %20) aracı olmak. Ayrıca projelerin (resmi olarak tarif edilmeyen, başvuru sahiplerince ikna edici olarak ifade edilmesi beklenen) Avrupa’ya özgü katkılar yapması bekleniyor. Sizin projeniz de bu amaçları en üst seviyede başarmalı. Program rutin bir girişimciliği, insanların kendi işini kurmasını destekleme programı değil. Hem H2020 hem de KOBİ Fonlama Aracı’nın ilham kaynağının Henry Chesbrough ve onun Açık İnovasyon kavramı olduğunu göz önüne alın. Ayrıca, salt Ar-Ge, laboratuvar çalışmaları veya akademik araştırmalar değil, pazarı, tüketiciyi ve endüstriyel kullanımı hedefleyen çalışmalar teşvik ediliyor. Yani, projeniz sınırlı seviyede Ar-Ge faaliyeti içerse de esasen Teknoloji Hazırlık Seviyesi – 6 ve üstüne yönelik olmalı.

Değerlendirmede ilk olarak temel başvuru kriterleri kontrol edilecek. KOBİ misiniz, sizden istenen bilgileri tam olarak paylaştınız mı, başvurduğunuz program başlığı / konusu proje içeriğinize uyuyor mu? Sonra 1. aşama başvuruları en az 2, 2. aşama başvuruları en az 3 (bazı durumlarda 5) bağımsız uzman tarafından aşağıdaki kriterlere göre puanlandırılacak:

– Etki: İnovasyon, rekabetçilik, ekonomik büyümeye katkı, Avrupa’ya özel bir katkı yaratma, sosyal ve çevresel etkiler, sonuçların yaygınlık kazanması. Bu kriter ilk önce değerlendirilecek ve 4’ten düşük bir not alırsanız, diğer kriterler açısından hiç değerlendirilmeden eleneceksiniz.

– Mükemmellik: Projenizin ilgili başvuru çağrısının hedeflediği amaçları başarma ve inovasyon potansiyeli, konseptinizin açık ve sağlam ortaya konması.

– Uygulama: Projede rollerin doğru belirlenmiş olması, kaynakların yerinde ve verimli kullanılması, risk ve inovasyon yönetiminin uygun organize edilmesi, proje sahibinin kapasitesinin üstleneceği işleri yerine getirmede yeterliliği. Ayrıca, 2. aşama başvuruları için satın almalarda fayda/maliyet oranının yüksekliği.

Her bir kriter bazında 5 puan üzerinden değerlendirilerek, toplamda 15 puan üzerinden bir not alacaksınız. Desteğe hak kazanabilmek için 1. aşama başvurularının her kriterde en az 4 puan olmak üzere toplamda en az 13, 2. aşama başvurularının etki kriterinde en az 4, diğerlerinde 3 puan olmak üzere toplamda en az 12 puan alması gerekiyor.

Tüm başvurular alınır alınmaz değerlendirilecek. Başvuru kesim tarihlerine gelindiğinde, alınmış / değerlendirilmiş başvurular aldıkları puanlara göre sıralanarak hak sahipleri tespit edilecek. Ayrıca bu sıralama yapılırken etki kriteri puanınız 1,5 ile çarpılarak sıralamadaki ağırlığı arttırılacak. Yani rekabetin yüksek olduğu bir süreç. Bir taslak hazırladıktan sonra mutlaka bir başkasına ön değerlendirme yaptırtmanız tavsiye ediliyor. Ek olarak, 1. aşama için değil belki ama gerektiğinde 2. aşama başvuru sahiplerinin mâli durumlarının sağlam olduğu teyit edilecek.

Başvuracaklar için bazı ipuçları

  • Tüm hibe başvuruları için geçerli öneriler aklınızda olsun. Olayı piyango bileti almaya benzetmeyin.
  • Her şey elektronik başvuru sistemi üzerinden yürütülüyor. Postayla dosya, evrak göndermek yok.
  • Program proje fikri olan bireylere değil, şirketlere açık. Yeni kurulan şirketlerin de şansı çok az.
  • İddialı ve ikna edici projeniz varsa destekleneceğiniz bütçe ve süre gibi konularda istisnalar mümkün.
  • Program ar-ge ve akademik araştırma odaklı değil. Nihai hedef inovasyonun pazarla buluşması olmalı.
  • Aynı anda birden fazla başvuru veya destek alınan bir proje yürütülürken başka bir başvuru yapılamıyor.
  • Proje sahipleri kendilerine sunulacak liste üzerinden istedikleri iş rehberini (hibeye ek olarak) seçecek.
  • Doğrudan 2. aşama için başvurmak mümkün ama kazanmak zor. 1. aşama desteği almış olmak avantaj.
  • Değerlendirmeler başvuruların gönderildiği şekliyle yapılacak. Değişiklik önerisi, şartlı kabul yok.
  • Başvurunuz reddedilirse, aynı projeyi kendiniz geliştirerek tekrar başvurabilirsiniz.

Güncel gelişmelerin paylaşıldığı resmi Twitter hesapları

h2020SMETwitterTüm güncel ve önemli bilgilerden, duyurulardan haberdar olmak için ilk takip edilmesi gereken hesap H2020 SME Instrument. Diğerleri Horizon 2020 programı, Innovation Union AK Araştırma & İnovasyon Genel Müdürlüğü, Enterprise & Industry AK Şirket & Sanayi Genel Müdürlüğü ve ERC Europe AK’nin araştırmacılara hibe sağlayan kurulu.
Ayrıca bilgi ve görgünüzü arttırmak için izleyebileceğiniz bazı Youtube hesapları var: EC Executive Agency for SMEs, Digital Agenda EU ve European Commission (EuTube).

Avrupa Komisyonu’nun kaynak dokümanları (.pdf)

Hem H2020 hem de SME Instrument’ın ilk senesi bu yıl ve eski çerçeve programlarına göre çok fazla yenilik içeriyorlar. Bu nedenle hâlâ yayınlanmamış yönetmelik, uygulama rehberleri ve çağrıları var. Ayrıca ilk aylarda edinilen tecrübelere göre bazı güncellemeler yapılmaya başlandı bile. Dolayısıyla bu yazı sürekli Beta sürümünde olacak! Edindiğim yeni bilgi ve tüyoları burada paylaşacağım. Türkiye daha fazla hibe, destek alabilmeli, daha fazla işbirliği geliştirmenin yollarını bulmalı ve takip etmeli.

8 thoughts on “H2020 KOBİ hibe programı ‘SME Instrument’ fırsatları

  1. Konuyu kaleme almakla önemli bir hizmet görmüş oldunuz için, aynı zamanda bildiklerinizi içtenlikle paylaştığınız için teşekkür ederim. Konuyu anlaşılır bir dil ile, yeterli detaylarla ve ihtiyaç duyulacak bağlantılarla birlikte ortaya koyduğunuz için de tebrik ederim.

  2. Çok yararlı bir paylaşım.Türk girişimcisini yazılı değil anlatımla güncelleyecek bir4 sisteme gerek var.Kobi kültürü gurubumuza abone değilseniz bekleriz…Bu paylaşımı orada da yapabilirsiniz.Teşekkürler

Siz ne düşünüyorsunuz?

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s